BM Genel Sekreteri Guterres’in 2 günlük Kıbrıs ziyareti çok hızlı, adeta baş döndürücü bir diplomasi trafiği içinde tamamlandı.
Guterres önce liderlerle ayrı ayrı uzun birer görüşme gerçekleştirdi. Bu arada iki tarafın pozisyonunu gördü. Ardından liderlerle akşam yemeğinde bir araya geldi. Elbette yemek masasında da siyaset konuşuldu.
Ertesi gün de liderlerle 3’lü bir zirve gerçekleştirdi. 3’lü zirve kısa sürede, 1 saat 5 dakikada tamamlandı. Bu da zirvenin öncesinde herhangi somut bir açılım yapılamayacağının önceden belli olduğu, o nedenle uzatmaya gerek olmadığı, bir ortak açıklama yapılmasının da mümkün olmadığı şeklinde yorumlandı.
Zirvenin ardından kameraların karşısına çıkan Guterres konu ile ilgili şahsi düşüncelerini paylaştı.
Guterres, önümüzdeki sürece ilişkin değerlendirmelerinde, bugüne kadar sağlanan yakınlaşmaların dikkate alınacağını belirterek, “güven artırıcı önlemler, metodoloji ve müzakere içeriğine ilişkin gerekli hazırlıkların tamamlanmasının ardından, iki taraf ve garantör ülkelerin görüşleri alınarak, müzakerelerin başarıyla sonuçlanabileceği koşulları oluşturmak amacıyla yeni bir genişletilmiş 5+1 toplantısı düzenleme kararı aldığını” açıkladı.
Bir soru üzerine yeni toplantı öncesinde yeterli hazırlık yapılmasının önemini vurgulayan Guterres, “daha fazla sonuçsuz 5+1 toplantısı istemediğini” kaydetti.
Şimdi Elimizde Bir Yol Haritası Var
Sonuçsuz 5+1 yerine, iyi bir hazırlık yapılarak iki toplum liderinin ve 3 garantör ülke temsilcileri ile BM Genel Sekreteri’nin katılacağı sonuç alıcı 5+1 zirve toplantısı cumhurbaşkanı Erhürman’ın ısrarla talep ettiği biliniyordu.
Şimdi aynı talebi Guterres de dile getirdi ve taraflara deyim yerindeyse ev ödevlerini verdi.
- Güven Artırıcı Önlemler konusunda, özellikle yeni geçiş noktaları açılması konusunda somut adım atılması.
- Metodoloji, Erhürman’ın seçilmeden önce ortaya koyduğu ve adına müzakere metodolojisi dediği 4 madde konusunda Hristodulidis’in nereye kadar gidebileceğini ortaya koyması ve Erhürman’ın 4 maddeden kaçının uygun bulunması halinde müzakerelerin başlamasına yeşil ışık yakacağının görülmesi. Anladığım kadarıyla Guterres tarafların bu konular üzerinde mutabık kalmalarını istiyor.
- Müzakere içeriği konusunda da son 4-5 aydır üzerinde çalışılan “Stratejik Geçiş Süreci Anlaşması” konusunda tarafların kendi aralarında ve elbette kişisel temsilcisi Holguin’le birlikte bir noktaya ulaşmaya çalışmalarını istiyor.
Guterres bu hazırlıkların olumlu sonuçlanması halinde ve önceden 5+1 için söz aldığı garantörlerin de hazır olmaları halinde 5+1 zirve için çağrı yapabileceğini net biçimde açıkladı. Açıkça tüm taraflara “ben hazırım, siz de hazırlanın ve gelin” dedi.
Gutrres’in Kıbrıslılara Uyarısı
İlk görüşmesini Salı sabahı Hristodulidis ile gerçekleştiren Guterres görüşmenin açılışında yaptığı konuşmada “bölgede yaşanan kaos ve değişen jeopolitik dengelerin Kıbrıs’ı istenmeyen gelişmelerin merkezine taşıyabileceğine işaret ederek ‘Kıbrıs sorununun çözümü için önemli olan bir an varsa, o da bugündür” dedi.
Umarım Guterres’in bu uyarısını hem liderler, hem de toplumlar doğru okuyarak, doğru anlayarak 60 küsur yıldır çözümleyemedikleri Kıbrıs sorununa bir an önce çözüm bulmak için gerekli siyasi cesareti sergilerler.
Bu konuda iki toplumdan barış ve çözüm yanlısı sivil toplum örgütleri, sendikalar, siyasi partiler, birlikler, odalar vb. tüm örgütler bugünden çalışmaya başlamalıdır.
Hem kendi toplumları içinde, hem birlikte, hem de birbirlerini cesaretlendirerek erken bir çözüme ulaşılmasına herkes elinden gelen katkıyı yapmalıdır.
Bulunduğu coğrafyada yaşanmakta olan kaos ve değişen dengeler nedeniyle Kıbrıs’ın istenmeyen gelişmelerin merkezine taşınmasına izin vermemeliyiz.
Lütfen bu uyarıyı herkes doğru anladığını çözüme yaklaşımıyla ortaya koysun. Sanırım Kıbrıslılar, Türkler ve Rumlar, en başta liderlerden bunu duymak ve somut adımlarını görmek istiyorlar.