Delirenner, yannızlaşdırılannar, sürgüne gönderilenner…
Geşdiyimiz hafda Garava’da 1901 yılında dönemin esgi Garava Belediye Başganı Grigoris Hadzilambros tarafından yapılan 125 yıllıg tarihi bina bilinmeyen, bilinsa da açıglanmayan sebeblerden dolayı yıkıldı. Aradan neredeysa bir hafda geşmesine ravmen tutuglanmayan gişiler tarafından yıkıldı. Lapta-Alsancak-Çamlıbel (LAÇ) Belediye Başkanı Fırat Ataser, “Binayla ilgili tüm uyarıları yapmamıza rağmen binayı yıktılar. Kaymakamlıktan yıkım izni yok, belediyeden yıkım izni yok. Burası bir koruma alanıdır” açıglamasını yabdı (“Bu yıkım bölgeye” 2026). Ataser, 125 yıllıg binanın koruma altında olduvunu söyler. 125 yıllıg binanın yıkılacanı bildiglerni itiraf eder. Belediye binanın yıkılacanı bilirsa kimin yıgdıvını da bilir. Binanın yıkılmasına garşı belediye önlem alamaz. Kaymakamlıg önlem alamaz. Polis önlem alamaz. Kamu bu olayı tartışmasına ravmen tutuglama hele taha yog!
Ne gadar garib öyle deyil? Kamunun gözleri önünde 125 yıllıg koruma altındakı bir bina yıkılır, bu yıkımı sözde devletin en yedgili kurumları ve guruluşları görür. Tahası evvelden yıkılacavı havadisi bilem gendilere gider ancag hişbir kimsesi bu yıkımın önüne geşemez. Pütün yasaların, kurumların asgıya alındıvı bu imtiyazlı gişi kimdir? Bu imtiyaz gendine kim tarafından verilmegdedir? Bu yıkımı gerçekleşdiren gişinin Ünal Üstel hökümetiynan ilişgisi nedir? Bu yıkımı gerçegleşdiren gişinin Türkiya’nan ilişgisi nedir?
Bu tarz vukaadlar ilg defa yaşanmaz. Siziñ içünde bulunduvunuz güç ilişgileri sayesinde, Türkiya’ya veya Türkiya’nın buraşdakı işbirligcilerine ne gadar yakınsañız, yasaların, anayasanın, pütün kurumların üsdüne geşebilme imkanına sahibsiñiz. Sömürge rejimi, dayaddıvı sömürge sözleşmesine hizmed edenneri sonuna gadar korur ve rejimin içünde bu kesimlere istisna halleri yaradır.
Sömürge rejiminin basgıcı ve ideolojig hegomonya araşları, sıradan insannarı kontrol altında dutar.
Muhaliflerin susdurulmasını savlar. Bunnarın yanında hem yerleşigler içün hem de yerliler içün işgal edilmiş tobraglarda “sivil” ve “demogratig” bir hayad varmış görüntüsünü yaradarag, onnarın sömürgeleşdirilmiş tobraglarda yaşaması savlanır. Bu cehennemi fargedenner susdurulur; delirdilereg, yannızlaşdırılarag, sürgüne gönderilereg… Sömürge koşullarından bir yerli tobraglarnı tergedmeg zorunda galıyorsa, o göş deyildir sürgündür. Bizim binnernan insanımız; Urumca, Arabca, Latince, Ermenice, Türgca gonuşan binnerce insanımız bu tobraglardan göş edmemişdir. Sürgüne gönderilmişdir.
Yıkım
Garava belediyesi 1884 yılında guruldu. Garava Belediyesi şimdi Garava’da deyildir. Lefkoşa’nın güneyinde Strovolos’dadır. 90 sene Garava’da olan Garava Belediyesi nasıl olur da Garava’da deyil da şeherin güney tarafında olur? Siziñ da kövlerniz, kasabalarñız işgal edilirsa ve el gonursa neyiñiz var neyiñiz yoğusa, 90 yıllıg belediye gendi tobraglarından sürülmüş olur. 1974 Atilla harekatıynan beraber Gıprızlılara aid ne varsa her şey imha edildi. Devletin kurumları, sendikalar, siyasi partiler, okullar, ibaded yerleri, demogratig kidle örgüdleri Urumca gonuşan Gıprızlılara aid ne varısa, Urumca köv isimleri, sokag isimleri… Urumca gonuşan Gıprızlılara aid ne varısa imha edildi. Bu ednig ve kültürel soykırımdır. Binnerce yıllıg bir yaşamı siz üş beş gün içünde imha edib, yerine bu adaya hişbir şekilde aid olmayan, yenñi bir kültür, nüfus, bürokrasi, ekoloji, ekonomi, siyased ekersanız kimse kusura bagmasın bunu insan hagları çerçevesinde deyerlendirmeg ancag ve ancag Türkiya’nın yabdıvı yıkımı meşrulaşdırmagdan başga bir şey deyildir. Türgca gonuşan Gıprızlılar bu imha sürecinde aracı oldular, gendilerni gullandırdılar. Gendilernan işi biten sömürgeci da gullanılmış bir çapıd nasıl fında edilirsa, gendilerni öyle fında eddi kenarcığa…
Garava’dakı tarihi bina yıkılınca da “kültürümüz, belleyimiz yog oluyor” dediler. O tarihin ve belleyin yog edilme süreci böyün başlamadı. 1974’den berlim sisdematig bir şekilde, sömürge rejimi ve onun yerli işbirligcileri o kültürü ve belleyi imha edib yerine, Türkiya’ya aid bu tobraglarnan ilgisi olmayan yenñi bir kültür ve belleg inşa eddi. Hamsi festivali, Adana Kebabı ve Şalgam festivali kültür ve belleg inşası deyildir? Bu kültürel çeşidlilig deyildir. Bu sömürgeci devletin sömürdüyü tobraglara daşıdıvı nüfusunan gendi teg tibci kültürünü dayadması, yenñi bir kültür yaradarag başga bir belleg inşa edmesidir. KKTC’da bu yenñi kültür ve başga belleyin inşa edileceyi zemindir.
Multicultural-Çog kültürlülüg 1. Endüstürü ülkelerinde önemlidir. Neçün da deñ göşmennerin o tobraglarda yaşayabilmesi, var olabilmeleri içün çog kültürlülüg önemlidir. Gıprız’ın kuzeyi gibin yerleşimci kolonyalizmin göründüyü tobraglarda “çog kültürlülüg” söylemi, sömürgeci ülkenin sömürdüyü ülkeye gendi kültürünü dayadırkana gendini meşrulaşdırmasına hizmed eder. Öldüründüñüz Türkiya’dan buracığa dayadılan kültürü çog kültürlülüg deye bize satasıñız. Çog kültürlüvü savunursuñuz madem, noldu Urumca gonuşan Garavalıların mezarına? O kiliselere, şapellere noldu? Garava’nın egşilerine noldu? Cooperative Society of Lemon Producers of District of Kyrenia (SELEK) nereşdedir şimdi? Zephyros hotele, Mare Monte’ye noldu? Garavalı Urumca gonuşan Gıprızlı gadınnarın işlediyi “fervolites” işi nereşdedir? AEK Garava ispor gulübüne noldu? Bunnarın hişbirine yer yog da Türkiya’dan ne gelirsa ne dayadılırsa yer var? Gayrıg bunun adı çog kültürlülügdür? Çog kültürlülüyün egemen kültürün gendini dayaddıvı bir şeydir? Çog kültürlülüg, binlerce yıldır bu tobraglarda yaşayan insannarın kültürlernin imha edildiyi bir şeydir? Yani bu çog kültürlülüyün içünde herkeşe yer var Urumca, Arabca, Latince, Ermenice gonuşan Gıprızlılara yer yogdur?
125 yıllıg binanın yıkımını, yıkannarın kim olduvunu bile bilmememizi, hiş kimsesinin böyün oldu tutuglanmamasını, hadda uyarılmalarına ravmen gendini pütün kurumların üsdünde gören zihniyeti, Türk Yerleşimci kolonyalizminden soyudlayarag annadamazsıñız, annayamazsıñız da. O evin bulunduvu caddenin adı 74’den evvel Praxandrou Caddesiydi. O cadde şimdig Angara Caddesidir. 125 yıllıg binanın hüzünlü hikayesi Praxandrou’dan Angara’ya yaşanan dönüşümün hikayesidir aslımda… Emir 74’de verildi; Gıprızlılara aid ne varsa; YIKIN!!!
Nod: Yazının seslendirilmiş hali; https://youtu.be/HHl43nqXWzU
Gaynag
“Bu yıkım bölgeye yapılan bir ihanettir”. Yenidüzen, 15 Şubad 2026. https://www.yeniduzen.com/service/amp/bu-yikim-bolgeye-yapilan-bir-ihanettir-191932h.ht