1. HABERLER

  2. ARŞİV

  3. Yeni Politik Sistem Nasıl Olmalı?
Yeni Politik Sistem Nasıl Olmalı?

Yeni Politik Sistem Nasıl Olmalı?

Cemal Mert: 28 Nisan 2012 tarihli Gaile’de sevgili Tufan Erhürman, “Yeni Sistem Önerisi” başlıklı bir makale yayımladı. Söz konusu makalede Kuzey Kıbrıs’ta etkin bir idare oluşturulmasına dair hukuksal reform önerileri ele alındı.

A+A-

 

 

 

Cemal MERT

mertcemal@kibrisonline.com

 

28 Nisan 2012 tarihli Gaile’de sevgili Tufan Erhürman,  “Yeni Sistem Önerisi” başlıklı bir makale yayımladı.¹ Söz konusu makalede Kuzey Kıbrıs’ta etkin bir idare oluşturulmasına dair hukuksal reform önerileri ele alındı. Böylesi önerilerin devam etmesinde sonsuz yarar var. Bu tartışmalar yaşanmadan doğruyu bulmamız ve yapmamız mümkün olmaz.

Bense bu makalede konuya politik reform açısından yaklaşmak istiyorum. Kuzey Kıbrıs’taki statükonun kendi iç dinamikleri ile sürdürülemez olduğu ve Türkiye’nin vesayetçi himayesi olmadan bir gün bile ayakta kalamayacağını her gün yaşanan olgularla yeniden öğrenmekteyiz.

Statüko derken yalnızca ekonomik ve mali durumdan söz etmiyorum. Eğitimden sağlığa, ulaşımdan politik sisteme ve çalışma yaşamından her türlü toplumsal ilişkiye kadar bir sürdürülemez bir durum söz konusudur.

1974’ten sonra Rauf Denktaş’ın politik önderliği, Türkiye’nin mali finansmanı ve askersel desteği ile oluşturulan statüko artık uzatmaları oynamaktadır. Siyasi bedelini ödemeyi göze alabilse, AK Parti hükümeti KKTC çadırının orta direğini çekip çadırı neredeyse başımıza yıkacak hâle gelmiştir. Şimdilik bunu yapmıyor ama siyasi, bürokratik ve mali vesayetini artırarak politik alanı apolitikleştiriyor. Demokrasi, katılımcılık ve siyasal irade KKTC toprakları dışına taşınıyor.

Bu durumu tespit ettikten sonra iki şekilde davranmak mümkündür: Bir grubun yaptığı gibi ‘bu memlekette hiçbir şey olmaz’ diyerek kendimiz dışında suçlular arayarak vah vah çekebiliriz. Ya da her türlü olumsuzluk ve çözümsüzlük koşullunda bile, mutlak bir başarı olamayabileceğini de hesaba katarak, yeni projeler, yeni reformlar önerirsiniz. Bence ikinci yol tercih edilmelidir; çünkü birinci yol Kıbrıslı Türkleri hiçbir yere götürmemektedir.

Bu bağlamda ben, politik sistemimizin de değiştirilmesi gerektiğini düşünmekteyim. Başta Tufan Erhürman olmak üzere birçok yazar, başkanlık sistemi konusunda çekinceler ortaya koysalar bile, ben başkanlık sisteminin bizim politik sistemimiz için en ehveni şer yöntem olacağını düşünmekteyim.

Başkanlık sisteminin yanı sıra parlamento seçimleri için de bugünkünden farklı olarak, nisbi temsil ve dar bölge seçim sistemlerinin bir birleşiminin oluşturulmasının daha yararlı olacağını düşünmekteyim.

Dar bölge sisteminde, Kuzey Kıbrıs, otuz dar bölgeye ayrılmalı ve her seçim bölgesinden bir milletvekili seçilmelidir. Geriye kalan yirmi milletvekili ise partilerin tek listesi üzerinden ve tercih hakkı da kullanılmak üzere tüm Kuzey Kıbrıs sathından nisbi temsil yöntemine göre partilere ya da bağımsızlara dağıtılmalıdır. Yani, otuz milletvekili dar bölgeden, yirmi milletvekili ise tüm KKTC sathından seçilmiş olacaktır.

Genel halkoyu ile seçilecek olan başkan ve atayacağı bakanlar kurulu, yürütmeden sorumlu olacaktır. Ancak tek tek bakanlar ve başkanın hükümet programı, parlamentodan güvenoyu almak zorunda olacaktır. Atanacak bakanlar milletvekili iseler vekillikleri düşecektir. Bu sistemde yürütmenin daha çok etkinlik kazanması ve parlamentonun da denetim ve yasama gücünün artması beklenir.

Dar bölge seçim sisteminden kazanacak olan milletvekilleri, kendi bölgelerinden birinci veya ikinci turda, seçmenden en az %50+1 oy almak durumunda olacağı için güçlü bir halk temsili söz konusu olacaktır. Seçmen bölge milletvekili ile yakın temasını koruyacak, başarısız bulduğu bir vekili görev süresi dolmadan geri çekebilecektir. Seçmenden doğrudan bireysel olarak da oy alan milletvekili hem yürütme karşısında hem de kendi parti bürokrasisi karşısında daha güçlü ve özgür olacaktır. Dar bölge sistemi, bağımsız adayların da kazanma şansını artıracağından, partileri, kaliteli ve halka yakın adaylar göstermeye zorlayacağı gibi, parti içi hegemonyaları arasından sıyrılıp çıkamayan kaliteli adayların bağımsız olarak seçilebilmesini de sağlayacaktır. Bu sistem, halkın, seçtiği vekili denetlemesini, vekilin de başkanın oluşturduğu yürütmeyi denetlemesini kolaylaştıracaktır.

Tek liste üzerinden tüm ülke seçim bölgelerini kapsayacak şekilde partilerin göstereceği yirmi aday ise ülkedeki tüm seçmenlerden mühür, tercih ve karma oy alacakları için, her parti aldığı oy oranında nisbi temsil uyarınca hak ettiği milletvekili sayısını çıkaracaktır. Ayrıca seçmenler de partilerin gösterdiği adaylardan istediğine oy verebilecektir. Böylece dar bölge sisteminden hiçbir milletvekili çıkaramayan küçük partiler de mecliste temsil edilme olanağına kavuşacaklardır. Yani, doğal olarak oluşan %5 barajını aşan her parti en az bir milletvekili ile mecliste temsil edilme şansını kazanacaktır.

Bu sistem partileri dar bölgelerde ittifaklara da zorlayacağı için uzlaşma kültürüne de katkı yapacaktır.

Yeni politik sistemle entegre çalışacak bir uygulama daha gerekli olmaktadır. Bu da kaymakamların da halkoyu ile seçilmelerinin gündeme gelmesidir.

Köy ve mahalle muhtarları ile birlikte ilçelerin en yetkili devlet görevlisi olan kaymakamların da seçimle iş başına getirilmesi zamanla hizmetlerin de yerelleşmesine ve yerinden yönetime olanak sağlayacaktır.  Zamanla eğitim, sağlık ve diğer toplumsal hizmetler yerelleştirilecektir.

Merkezi idarenin üzerindeki popülizm baskısının kalkmasına yardımcı olması beklenen, yönetimin gerek belediyeler gerekse kaymakamlıklar üzerinden yerelleştirilmesi, merkezi yönetime ülkenin gerçek meselelerine yönelme olanağı sağlayacaktır.

Özetlemek gerekirse, ülkemizde çözümsüzlük koşullarında da bir şeyler yapmamız gerekir. En önemli ve lokomotif reform, politik sistemin demokrasi ve katılımcılığa açılması, güçlü ama halk denetimine açık bir idarenin oluşturulması,  böylece Türkiye’nin vesayetçi himayesinin minimuma indirilmeye çalışılmasıdır.

 

 

 


1)Bakınız,  http://www.yeniduzen.com/detay.asp?a=43560

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu haber toplam 1132 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Haberler