1. HABERLER

  2. ARŞİV

  3. Türkiye Kıbrıs’ta Ne Yapmalı?
Türkiye Kıbrıs’ta Ne Yapmalı?

Türkiye Kıbrıs’ta Ne Yapmalı?

Türk stratejik düşüncesinde Kıbrıs’ın yeri çok uzun yıllar “Türkiye’nin güvenliğini tehdit eden Yunan adaları zincirine yeni bir halkanın eklenmesini önlemek ve Kıbrıs Türk toplumunun milli haysiyet ve varlığını korumak” olarak değ

A+A-







<<... Türkiye başından beri Enosisi engellemek ve Kıbrıslı Türkleri ayrı bir bölgede toplayacak coğrafi bir düzenlemeyi öngören bir anlayış ekseninde Kıbrıs politikası üretti. 1974 yılında Yunan Cuntası Kıbrıs’ta darbe düzenleyince, Türkiye adaya asker çıkardı ve ülkeyi ikiye böldü. Kıbrıslı Türkler adanın kuzey bölgesinde toplandılar. Garantörlük anlaşmasını çiğneyerek yapılan bu “oldu bitti”den sonra coğrafi esasa dayalı federal bir devlet tezinin önü açıldı. Ne var ki, Türkiye 2004 yılına kadar bu doğrultuda en ufak bir adım atmadı...>>

<<... Türkiye, 1974’ten tam 30 yıl sonra, 2004 yılında, Türk-AB ilişkilerinin bir gereği olarak Kıbrıs konusunda tavır değiştirdi ve BM kararları çerçevesinde bulunacak bir çözüme “evet” demek zorunda kaldı. Dönemin AKP hükümeti, Kıbrıslı Türklerin ortaya koyduğu güçlü çözüm iradesinden de güç alarak, BM’nin hazırladığı kapsamlı çözüm planına “evet” dedi. Ne var ki, bu geç gelen bir “evet” idi, çünkü Kıbrıs Rum tarafı 2004’ten önce bütün Kıbrıs adına AB üyesi olmuştu...>>

<<... Bunca zaman kaybından sonra Türkiye şimdi, Kıbrıs Rum tarafının 1 Temmuz 2012 tarihinde başlayacak AB dönem başkanlığından önce çözüm istediğini söylüyor. Bunun için sertleşmeye, Türk-AB ilişkilerini tehlikeye atmaya gerek yok. Birleşik Federal Kıbrıs devletinin kurulması için gerekli adımların atılması yeterlidir. Bu elbette Güzelyurt’tun çoğu kurumuş veya bakıcısına zarar veren portakal ağaçlarını “vermem” diyerek yapılacak bir şey değildir...>>



Türk stratejik düşüncesinde Kıbrıs’ın yeri çok uzun yıllar “Türkiye’nin güvenliğini tehdit eden Yunan adaları zincirine yeni bir halkanın eklenmesini önlemek ve Kıbrıs Türk toplumunun milli haysiyet ve varlığını korumak” olarak değerlendiriliyordu. Nitekim TMT’nin ilk komutanı Rıza Vuruşkan Kıbrıs’ın önemini bu sözlerle anlatır. Türkiye stratejik gerekçelerle Kıbrıs’ın Yunanistan ile birleşmesine (Enosis) karşı çıkıyor, bunu “stratejik bir tehdit” olarak algılıyordu. Adanın İngiliz sömürgesi olarak kalmasından pek rahatsızlık duyulmuyordu. Kıbrıs politikası daha sonra İngiltere adadan ayrılırsa, Kıbrıs’ın Türkiye’ye bırakılması şeklinde formüle edildi. Bunun mümkün olmadığı anlaşılınca Taksim tezi gündeme getirildi ve adanın Türkiye ile Yunanistan arasında bölünmesi önerildi. Bu politikanın da gerçekçi olmadığı ortaya çıkınca, Enosis ve Taksim tezlerini dışlayan bağımsız bir Kıbrıs devleti kurulması Türk stratejik çıkarları açısından uygun görüldü ve 1960 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kurulmasına onay verildi.

 

TARİHTE İKİ ÖNEMLİ NOKTA

 

Türkiye, ada bağımsızlığa doğru ilerlerken iki noktayı ön plana çıkardı:

1) Kurulacak devletin bağımsızlığı, toprak bütünlüğü ve anayasal düzeni garanti altına alınacak ve Türkiye garantör ülkelerden biri olacak.

2) Kıbrıs Türk toplumu kurulacak devlette siyasi eşit toplum (asli unsur) olarak yer alacak ve devlet şekli federal unsurlar içerecekti. Kıbrıs Cumhuriyeti kurulurken Türkiye isteklerini elde etti ve Kıbrıs devleti fonksiyonel federal bir yapıya kavuşturuldu. Türkiye de garantör ülke oldu. Kıbrıs Rum liderliğinin Kıbrıs Cumhuriyeti’nin anayasal düzenini değiştirmeye dönük girişimleri sonucunda başlayan toplumlar arası çatışmalar esnasında Türkiye coğrafi esasa dayalı federal devlet tezini  gündeme getirdi.  
Ne var ki, 1964-74 arasında bu politikayı hayata geçirecek imkanlar yoktu.

Kısacası, Türkiye başından beri Enosisi engellemek ve Kıbrıslı Türkleri ayrı bir bölgede toplayacak coğrafi bir düzenlemeyi öngören bir anlayış ekseninde Kıbrıs politikası üretti. 1974 yılında Yunan Cuntası Kıbrıs’ta darbe düzenleyince, Türkiye adaya asker çıkardı ve ülkeyi ikiye böldü. Kıbrıslı Türkler adanın kuzey bölgesinde toplandılar. Garantörlük anlaşmasını çiğneyerek yapılan bu “oldu bitti”den sonra coğrafi esasa dayalı federal bir devlet tezinin önü açıldı. Ne var ki, Türkiye 2004 yılına kadar bu doğrultuda en ufak bir adım atmadı. Enosis politikasının tarihe karışmış olmasına ve Kıbrıslı Türklerin siyasi eşitliğinin perçinlenmiş olmasına karşın Türkiye’nin federal çözüm konusunda isteksiz davranması, hem Türkiye’ye, hem de Kıbrıslı Türklere büyük zararlar verdi.


30 YIL SONRA TAVIR DEĞİŞİKLİĞİ

Türkiye, 1974’ten tam 30 yıl sonra, 2004 yılında, Türk-AB ilişkilerinin bir gereği olarak Kıbrıs konusunda tavır değiştirdi ve BM kararları çerçevesinde bulunacak bir çözüme “evet” demek zorunda kaldı. Dönemin AKP hükümeti, Kıbrıslı Türklerin ortaya koyduğu güçlü çözüm iradesinden de güç alarak, BM’nin hazırladığı kapsamlı çözüm planına “evet” dedi. Ne var ki, bu geç gelen bir “evet” idi, çünkü Kıbrıs Rum tarafı 2004’ten önce bütün Kıbrıs adına AB üyesi olmuştu. O tarihe kadar “Kıbrıs AB’ye giremez”, “tepkimiz limitsiz olur” diyen Türkiye, Kıbrıs’ın AB üyeliğini engelleyemediği gibi, buna adeta yardımcı oldu. AB’nin 2002 yılında Kopenhag’da gerçekleştirilen genişleme toplantısında Kıbrıs sorununun çözümüne şans tanıyan uluslararası toplum, Rauf Denktaş’ın Kopenhag’a gitmesini boşuna beklemişti. 2003 yılının Mart ayında Lahey’de müzakere masasını deviren yine Türk tarafı olunca, Kıbrıs’ın AB üyeliğinden önceki son çözüm şansı da heba edildi ve Kıbrıs Rum tarafı elini kolunu sallayarak AB üyesi oldu; 2004 yılında yapılan ve artık hiç bir yaptırım gücü olmayan referandumlarda %76 oranında “hayır” oyu kullanmaktan çekinmedi.


GEÇ GELEN DEĞİŞİM

Türkiye, Kıbrıs politikasını değiştirmede geç kaldı. Bunu, dönemin BM Genel Sekreteri Kofi Annan da not etti. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın her fırsatta sözünü ettiği ve Güvenlik Konseyi tarafından benimsenmesini istediği Kıbrıs Raporunda Kofi Annan aynen şöyle diyor: “Kıbrıs’ın AB üyeliği perspektifi ile Türkiye’nin bu amaçla AB yolunun açılması dengeli bir teşvik ortamı yarattı. Kıbrıs Türk liderliği ile Türkiye, bu fırsat varken bunu kullanmadı. Onlar uzlaşmaya dayalı bir çözüm için istekli ve muktedir olduklarında, Kıbrıs Rum tarafında uzlaşma için teşvikler esaslı biçimde zayıfladı. Kıbrıs Rum liderliği daha az esnek bir politika izliyordu ve zaman da iyice daralmıştı.” (Kofi Anan’ın Güvenlik Konseyi’ne sunduğu Kıbrıs Raporu, Haziran 2004, paragraf 79)

2004 Referandumlarından sonra Kıbrıs müzakereleri ancak 2008 yılında başlayabildi. BM Kararları ve Talat-Hıristofyas mutabakatları temelinde yürütülen müzakerelerde güç paylaşımı ve yönetim konularında ilerleme sağlandığı biliniyor. Bunlar, Türk tarafının “alan” pozisyonunda olduğu başlıklardır. Kıbrıs Rum tarafının “alan” pozisyonunda olduğu toprak ve mülkiyet gibi başlıklarda ya hiç ilerleme olmadı, ya da çok az bir ilerleme oldu.


ŞİMDİ NE OLACAK?

Bunca zaman kaybından sonra Türkiye şimdi, Kıbrıs Rum tarafının 1 Temmuz 2012 tarihinde başlayacak AB dönem başkanlığından önce çözüm istediğini söylüyor. Bunun için sertleşmeye, Türk-AB ilişkilerini tehlikeye atmaya gerek yok. Birleşik Federal Kıbrıs devletinin kurulması için gerekli adımların atılması yeterlidir. Bu elbette Güzelyurt’tun çoğu kurumuş veya bakıcısına zarar veren portakal ağaçlarını “vermem” diyerek yapılacak bir şey değildir. Türkiye, Kıbrıs’ta yakın tarihte önüne hedef olarak koyduğu her şeyi fazlasıyla elde ettiğini akılda tutarak, esnek politikalarla uzlaşmaya yönelmelidir. Mantık da, hakkaniyet duygusu da bunu gerektirir. Bu aynı zamanda Kıbrıs Rum tarafında çözüm iradesi olup olmadığını sınamanın da en iyi yoludur.

Bütün eşitsizliklere rağmen karşılıklı bağımlılığın yaygınlaştığı dünyamızda Thukididis’in “güçlüler muktedir oldukları şeyleri, zayıflar da yapmak zorunda oldukları şeyleri yaparlar” deyişiyle barışa gidemeyiz. Bunun için Ariel Dorfman’ın tavsiyesine uymalıyız: “Zayıf olan taraf onurunda ve direnişinde olduğu kadar korkularını yenmede de ısrar ederse, güçlü olan taraf da sahip olduğu üstünlüğüyle kasılmaktan vazgeçer, kendisine karşı çıkılmasına izin verecek kadar cesur olursa, savaşın önüne geçilebilir”. Çözüm ve barışa ancak böyle gidilir…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu haber toplam 1415 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Haberler