1. HABERLER

  2. ARŞİV

  3. SPORUN AZILI İKİ DÜŞMANI
SPORUN AZILI İKİ DÜŞMANI

SPORUN AZILI İKİ DÜŞMANI

Barış Mamalı: Doping, sporcunun performansını artırmak için kas ve sinirler üzerinde uyarıcı etkisi olan veya yorgunluk hissini azaltan ilaçlar kullanmasına denilmektedir

A+A-

 

 

Barış Mamalı

b.mamali@hotmail.com

 

 

 

 

DOPİNG

 

Doping, sporcunun performansını artırmak için kas ve sinirler üzerinde uyarıcı etkisi olan veya yorgunluk hissini azaltan ilaçlar kullanmasına denilmektedir. Sporcular doping içeren maddeleri müsabaka öncesi alarak suni olarak enerjilerini artırmaktadırlar. Bu performans artışı doğal yollarla değil yapay olarak sağlandığından insan sağlığını ciddi şekilde tehdit etmektedir. Dünyada doping kullanımı son 10-15 yılda ciddi anlamda artış göstermiştir. Bu artışın en önemli etkenleri arasında sportif karşılaşmaların sayısının ve buna bağlı olarak ödüllerin artmasını gösterebiliriz. Doping kullanımında meydana gelen artış uluslararası spor organizasyonlarını harekete geçirmiş ve buna karşı önlemler alınması gündeme gelmiştir. Bugün doping içeren maddeler ve bunları ihtiva eden ilaçlar teker teker belirlenmiş ve bunların kullanımı yasaklanmıştır. Bu yasaklamaya aldırmayıp doping kullananlar şiddetle cezalandırılmakta, uzun süreli spordan men veya hak mahrumiyeti cezası almaktadırlar. Dopingle dışarıdan vücuda alınan bu kimyasal ilaçlar son derece tehlikeli ve insan sağlığını tehdit eder niteliktedir. İşte dopingin yasaklanmasındaki amaç, sporcuların kazanma hırsının önüne geçilmek istenmesi ve sporcuların yaşam haklarının korunmasıdır. Dünyada halen dopingle mücadele yüksek seviyede olmasına rağmen yine de sık sık doping olaylarına rastlanmakta, yani para kazanma hırsı ve başarılı olma arzusunun önüne geçilememektedir. Hile ile kazanılan hak, hak değildir. Doping hilenin ta kendisidir. Spor, dostluk ve kardeşilik felsefesine dayandığından sporda dopinge yer yoktur. İnsanların kendi aralarında yaptıkları rekabete dayalı mücadeleye kişiler gerçek güçleriyle iştirak etmelidir, bu mücadelelerine hile katmamaları gerekir. Tabi şunu da unutmamak gerekir ki, sağlığının tehlike altına gireceğini bile bile doping kulananlar zayıf karakterli sporculardır. Ancak kazanma ve para hırsının herşeyin önüne geçmesi halinde dopinge bulaşma ihtimali çok yüksek olmaktadır.

Doping hiledir, korkaklık ve aşağılık kompleksi yapar, zayıf insanların başvurduğu iğrenç bir yoldur.        

 

 

ŞİKE

 

Şike kelimesinin kökeni Fransızca olup orjinali “Chiqe”dir. Şike kısaca danışıklı yarışma anlamına gelmektedir. Futbol açısından şikeyi daha kapsamlı anlatacak olursak, futbolcuların futbol kulüplerinin yöneticilerinin veya diğer mensuplarının belirli bir iktisadi menfaat karşılığı ya da başka niyetlerle anlaşarak müsabakayı önceden belirledikleri sonuca uygun olarak tamamlamaları durumudur. Görüleceği üzere şikenin oluşması için müsabakada yer alan taraflar arasında sporun özü ile ruhuna aykırı bir anlaşma olması ve bu anlaşmaya uygun olarak müsabakanın neticelenmesi gerekir. Şikede direkt olarak kulüple veya futbolcularla yapılan gizli görüşme ( Pazarlık ) sonucu, belirli bir menfaat karşılığında, yapılacak müsabakada futbolcuların pasif kalmalarıyla rakip takımın kazanması veya berabere kalınması sağlanmaktadır. Bu ahlaksız hal nedeniyle herkes tarafından şikenin hukuka aykırı olduğu ve yapanın cezalandırılması gereği tartışmasız olarak kabul edilmektedir. Ancak şikenin ortaya çıkarılması fiiliyatta maalesef çok zordur. Öncelikle gizli bir pazarlık söz konusu olduğu ve bu gizli pazarlığa göre maddi menfaat sağlandığı cihetle bunun ıspatı çok güç olmaktadır. Sadece anlaşma yapılan bir veya birkaç futbolcuya şike karşılığı menfaat sağlandığından bu olay genellikle ortaya çıkmaz. Ancak çok dikkatli izlenmesi ve takip edilmesiyle şike yapanlar tespit edilebilir. Keza tüm takımla anlaşmak maddi olarak ve fiilen mümkün olmadığından takım olarak şike yapıldığını tespit etmek neredeyse imkansızdır.

 

Şike ile çoğu kez karıştırılan bir başka konu ise Teşvik Primidir. Şikede, doğrudan doğruya kulüple veya futbolcularla yapılan gizli pazarlık neticesi belirli bir menfaat sağlanarak, yapılacak bir müsabakada futbolcuların pasif kalarak, diğer takımın kazanması veya berabere kalınması amaçlanmakta iken, Teşvik Priminde futbolcuların belirli bir menfaat karşılığında istenilen sonucun sağlanmasına yönelik olarak kullanılması ve futbolcuların aktif olarak rakipten puan alması amaçlanmaktadır. Teşvik Primi, bir kişi veya takımın neticesinden kendisinin ya da taraftarı olduğu kulübün doğrudan etkilendiği bir maçta, kendi lehine sonuç doğuracak tarafa veya takım futbolcularına maddi menfaat vaat etmesi, sunması olarak tanımlanabilir. Şampiyonluk için yarışan (A) ve (B) kulüplerinden (A) kulübü (C) kulübü ile karşılaşma yapacaktır. (B) kulübünün yöneticileri (C) kulübünün futbolcularını arayarak kendilerine (A) kulübünü yenmeleri halinde herbirine 45.000TL. ödeyeceğini vaat etmesi buna bir örnek teşkil etmektedir. Şike için örnek vermek gerekirse, düşme hattında yer alan (X) ve (Y) kulüplerinden (Y) kulübü (Z) kulübü ile bir maç yapacaktır. (Y) kulübü yöneticisi (Z) kulübünün kalecisine verdiği 20.000TL. karşılığında bu kaleci pasif kalarak üç gol yer ve (Y) kulübü maçı kazanır.

Yukarıda belirttiğim örneklerden görüleceği üzere şike ile teşvik primi nitelik olarak farklılık göstermektedir. Şikenin spor ahlakına ve hukuka aykırı bir davranış olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Ancak teşvik primi konusunda dünya spor camiasında ayni görüş birliği bulunmamakta, otoritelerin bir kısmı bunu ahlaksız bir davranış olarak görürken bir kısmı da ahlaka ve hukuka aykırı bir fiil olarak değerlendirip cezalandırılması gerektiğini ileri sürmektedir.

        

        


* Kaynak   1. Güncel Hukuk, Ağustos 2006

                  2. Spor & Spor, 1994 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu haber toplam 767 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Haberler