1. HABERLER

  2. ARŞİV

  3. İlk eleştiri
İlk eleştiri

İlk eleştiri

Nedir? Ne değildir? Okur Temsilciliği ne anlama geliyor? Günümüzde dünyanın pek çok saygın gazetesinde okur temsilcisi bulunmaktadır. Okur temsilciliğinin kabul gören yaygın anlamı, gazete okurları ile gazete yönetimi arasında aracılık işlevidi

A+A-

 

 

 

 

Nedir? Ne değildir?

 

 

Okur Temsilciliği ne anlama geliyor?

 

Günümüzde dünyanın pek çok saygın gazetesinde okur temsilcisi bulunmaktadır. Okur temsilciliğinin kabul gören yaygın anlamı, gazete okurları ile gazete yönetimi arasında aracılık işlevidir. Bu kurumun temel amacı, haberleri eleştiri süzgecinden geçirerek, gazetenin, benimsediği etik ilkeleri yaşama geçirmesine yardımcı olmaktır. Uluslararası Okur Temsilcileri Örgütü (Organization of News Ombudsmen: ONO), okur temsilciliğinin misyonunu şu şekilde tanımlamaktadır:

·        Okur temsilcisi, gazetecilik pratikleri ve amaçları konusunda mesleki saygınlığı ve doğruluğu ön plana alan bir söylemi teşvik ederek, gazeteciliğin kalitesini koruma ve yükseltme amacını taşır.

·        Okur temsilcisinin birincil amacı, temsilcisi olduğu haber kuruluşunda saydamlığı teşvik etmektir.

·        Okur temsilcisi, basın özgürlüğünü korumak, sorumlu ve yüksek kaliteli gazeteciliği teşvik etmek için çaba gösterir.

·        Okur temsilcisinin görevlerinden birisi, gazetede yayımlanan haberlerle ilgili okurdan gelen şikâyet ve eleştirileri incelemek ve değerlendirmektir.

·        Okur temsilcisi, şikâyet veya eleştiri konusu olan haberlerle ilgili en uygun çözümü tavsiye eder.

·        Okur temsilcisi, okurlar ve genelde toplum adına hareket eden bağımsız bir eleştirmendir.

·        Okur temsilcisi, objektif kalmaya ve adil olmaya özen gösterir.

·        Okur temsilcisi, gazetedeki göreviyle çıkar çatışmasına yol açacak etkinliklerden kaçınır.

·        Okur temsilcisi, gazeteciliğin işlevleri ve yükümlülükleri konusunda toplumu aydınlatır.

·        Okur temsilcisi, toplumun gazetecilikten beklentileriyle gazetecilerin sorumlulukları arasında bir denge kurar.

 

 


Soru cevaplarla okur temsilciği

 

Bu göreve niçin talip oldum?

 

Okur temsilciliğinin, bugün dünyadaki en etkin özdenetim mekanizması olduğunu düşünüyorum. Çünkü, sadece ve sadece etik duyarlılığa sahip olan ve daha iyi bir gazeteciliği hedefleyen yayın organları okur temsilcisi görevlendirmektedirler. Kıbrıs Türk medyasında bilinen özdenetim mekanizmalarından hiçbirisi bugüne kadar sağlıklı biçimde yaşama geçirilememiştir. Basın Konseyi, kendisinden beklenen işlevi yerine getirememiştir. Mevcut medya ortamı da Basın Konseyi gibi tüm medyayı kuşatacak bir özdenetim mekanizması için uygun görünmemektedir. Okur temsilciliği ise daha kolay yaşama geçirilebilecek bir uygulama gibi görünmektedir.  Yenidüzen gazetesi, Kıbrıs Türk medyası içinde etik ilkelerini ilân eden, barış gazeteciliği misyonunu sahiplenen yegane gazetedir. O nedenle, okur temsilciliği kurumuna bu gazetenin öncülük etmesinin önemli ve gerekli olduğunu düşünüyorum. 

 

Ne yapmayı planlıyorum?

 

Benim görevim, gazete yayımlandıktan sonra başlayacak. Gazete yayımlanmadan önce, yayıma hazırlanan bir haberle ilgili görüş açıklamam söz konusu olmayacaktır.

Bir haberle ilgili illâ ki okurdan eleştiri gelmesini beklemem söz konusu değildir. Eğer yayımlanan haberlerde etik ilkelere aykırı bir husus olduğunu düşünürsem, bunu doğrudan eleştiri konusu yapabilir veya haberi yazan muhabirden açıklama isteyebilirim. Eğer okurdan veya habere doğrudan konu olan kişilerden eleştiri veya şikâyet gelmişse, öncelikle bu eleştiri veya şikâyetin haklı olup olmadığını değerlendireceğim. Emin olamadığım veya eleştirinin haklı olabileceğine ilişkin bir kanaate ulaştığım durumlarda söz konusu şikâyet veya eleştiriyi haberi yazan muhabire, muhabir belli değilse haber müdürüne iletip, açıklama talep edeceğim. Bu noktada, muhabir veya haber müdürünün cevabı bekletmeden vermesi, okur temsilciliği mekanizmasının sağlıklı işlemesinin ön koşuludur. Eğer gazetedeki editoryal kadro, okur temsilciliğinin, başlarının üzerinde sallanıp duran Demokles’in kılıcı değil de, gazeteyi daha nitelikli ve daha saygın yapmaya yönelik bir girişim olduğunu kabul ederlerse, okur temsilciliği daha kolay işleyecektir. Haberlerdeki hataları en aza indirmek, daha tam, daha doğru, daha güvenilir haberler yapmak hedef olmalıdır.

Muhabir, haber müdürü veya yayın yönetmeninin okur temsilcisinin belirttiği görüşlere her zaman katılması beklenemez.  Ancak, muhabir, müdür ve editörlerin savunucu bir pozisyon almaları, özeleştiriden kaçınmaları, okur temsilciliğinin iyi işlemesinin önündeki en büyük engeldir. 

Bana ayrılacak olan sayfada haftalık değerlendirmeler yapacağım. Bu sayfayı aynı zamanda gazetecilere yönelik bir tür meslek içi eğitim sayfası olarak tasarlayacağım. Zaman zaman, belli konularda uzman görüşlerine veya gazeteci köşe yazarlarının köşelerinde yazdıkları yazılara yer vereceğim.  Özellikle barış gazeteciliği, hak haberciliği gibi konularda, mutlaka okunması gerekir dediğim yazıları paylaşacağım. 

 

Sınırlarım ne olacak?

 

Gazetenin dünya görüşü, politik duruşu ve yayın politikası ile ilgili bir görüş belirtmem doğru olmaz. Ayrıca, köşe yazılarında ifade edilen görüşlerle ilgili değerlendirme yapmam da söz konusu olmayacak. Ancak, bu yazılarda evrensel gazetecilik değerlerine aykırı bir değerlendirme yapılmışsa, bu yazıyı eleştiri konusu yapabilirim.  Önerdiğim çözümlere veya düzeltmelere gazetenin uymasını beklerim, ancak gazete yönetimi aksi yönde bir karar da verebilir.

Okur temsilcisinin yazı ve değerlendirmelerinde düzeltme yapılabilir mi?

Hatasız bir gazete için okur temsilcisininki de dahil olmak üzere tüm haber ve yazıların okunması, redakte edilmesi gerekir. Ancak bu işlemin, yapılan değerlendirmelere müdahale noktasına ulaşmaması beklenir. Eğer yazı ve değerlendirmelerde düzeltme yapılmışsa, yayın öncesi okur temsilcisinden nihai olur almak gerekir.

 

Hedeflerim

 

Gazetede değerlendirmelerim başlar başlamaz, ONO isimli kuruluşa üyelik başvurusu yapmayı planlıyorum. Böylece, Yenidüzen gazetesi de dünyadaki okur temsilcisi bulunan saygın gazetelerin yanında yerini almış olacaktır. Bildiğim kadarıyla, gazetelerin okur temsilcilerinin neredeyse tamamı gazetecilik kökenlidir. Akademisyen kimliğiyle okur temsilciliği yapan kimse bildiğim kadarıyla yoktur. Bu açıdan bir başka ilki daha gerçekleştirmiş olacağız. Böylece medya sektörü ile akademi arasında varolan bağı daha da pekiştirme fırsatı yakalamış olacağız. Bu görevi aynı zamanda  üniversitemin (DAÜ) hedeflerinden birisi olan toplum hizmeti olarak değerlendiriyorum. Katılacağım akademik toplantılarda okur temsilciliğine ilişkin konularda konuşmalar yapmayı da planlıyorum. Eğer bu özdenetim kurumunu başarılı bir biçimde yaşama geçirebilirsek, başka gazetelere de örnek olabileceğimizi düşünüyorum.

 


 

Okur Temsilcisi bulunan bazı gazeteler

·        New York Times (ABD)

·        Washington Post (ABD)

·        Los Angeles Times (ABD)

·        The Guardian (Britanya)

·        Le Monde (Fransa)

·        Sabah (Türkiye)

·        Hürriyet (Türkiye)

·        El Pais (İspanya)

·        Folha de S. Paulo (Brezilya)

·        De Standaard (Belçika)

·        The Toronto Star (Kanada)

·        Nairobi Star (Kenya)

·        De Volkskrant (Hollanda)

·        The Hindu (Hindistan)

 


İlk eleştiri

 

Yenidüzen’in internet sayfasında okur temsilcisi olarak duyurulduğum gün gelen ilk kutlama ve şikayet mesajında Selçuk Gören isimli gazete okuru şunları yazdı: “Çok çağdaş bir uygulama. İlk notumu buradan paylaşmak istiyorum. Bugün (13 Mart) Yenidüzen gazetesinde, eski Kültür Dairesi müdürlerinin, müşavir olduktan sonra bir masa etrafında kağıt oynarken fotoğrafları var. Ülkemizde müşavir gerçeğini anlatması bakımından önemli bir haber. Ancak, fotoğraftaki eski müdürler Derviş Beyit ve Mehmet Borak olarak belirtilmiş. Mehmet Borak da eski bir müdür olsa dahi, fotoğraftaki ikinci eski müdür, Mustafa Hastürk’tür. Bu fotoğraf tahmin ediyorum Facebook sayfasından alınmıştır. Okur temsilcimiz, sosyal medyayı kaynak alan gazeteler hakkında nasıl bir yorum yapacaktır. Bu hatayı da düzeltmek gerekir” demiş.

 

Okur Temsilcisi’nin Yorumu

 

Gazetenin 12. sayfasında yayımlanan “KKTC fotoğrafı” başlıklı habere konu olan fotoğrafla ilgili olarak, haberde adı geçen Derviş Beyit beyle görüştüm. Bu fotoğrafın Kıbrıs Türk Orta Eğitim Öğretmenler Sendikası (KTOEÖS) lokalinde, tamamen espri amacıyla, içinde bulundukları duruma, devletin kendilerini işlevsizleştirmesine dikkat çekmek amacıyla çekildiğini ve fotoğrafı facebook’a kendisinin koyduğunu söyledi (Haberin yayımlanmasından sonra fotoğraf sayfadan kaldırılmış). Fotoğrafta adı geçen eski müdürün Mehmet Borak değil, Mustafa Hastürk olduğunu da belirtti. Bu tür isim hatalarından kaçınmak gerekir. Özellikle tartışmalı fotoğraflarda isimlerin doğru yazılması çok önemli. İkinci konu ise sosyal paylaşım sitesinde paylaşılan bir fotoğrafın gazetede yayımlanmasıyla ilgili. Fotoğrafı paylaşan kişi, fotoğrafta yer alan olduğu için, bu fotoğrafın gazetede yayımlanmasında bir sorun görmüyorum. Fotoğraftaki diğer kişilerin de itiraz etmediklerini varsayıyorum. Sosyal paylaşım sitelerinde paylaşılan fotoğraflar özel midir kamusal mıdır? Gazeteler bunları izinsiz olarak yayımlayabilmeli mi konusunu bir sonraki hafta biraz daha ayrıntılı biçimde işlemekte yarar var.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu haber toplam 1329 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Haberler