1. HABERLER

  2. ARŞİV

  3. Anayasa İnisiyatifi -4-
Anayasa İnisiyatifi -4-

Anayasa İnisiyatifi -4-

Tufan Erhürman: Gaile’de, facebook’taki “Anayasa İnisiyatifi” grubunda yapılan tartışmalar sonucunda ortaya çıkan anayasa değişikliği önerilerini paylaşmaya devam ediyoruz.

A+A-

 

 

Tufan Erhürman

tufaner@yahoo.com

 

 

Gaile’de, facebook’taki “Anayasa İnisiyatifi” grubunda yapılan tartışmalar sonucunda ortaya çıkan anayasa değişikliği önerilerini paylaşmaya devam ediyoruz.

Bu hafta, Anayasa’nın 114. maddesinde düzenlenen Ombudsman ile ilgili değişiklik önerisini paylaşacağız. İsveç’te ortaya çıkan bu kurum, önce İskandinav ülkelerine, ardından Avrupa’nın tamamına, son olarak da Afrika, Latin Amerika ve eski Doğu Bloku ükelerine yayılmış ve özellikle insan hakları ihlalleriyle, hukuk aykırılıklarla ve yolsuzluklarla mücadele alanında önemli işlevler üstlenmiştir. Ülkemizde 15 yılı aşkın bir süreden beri faaliyet gösteren kurum, bugüne kadar kendisinden beklenen etkiyi ve katkıyı sağlayamamıştır.

Önerilen değişikliğin temel amacı, bütün dünyada kendisine umut bağlanan bu kurumun KKTC’de de işlevsel ve etkili bir yapıya dönüşmesinin sağlanmasıdır. 

 

Madde 114

Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman)

 

Yürürlükteki Madde

(1) Yönetimin herhangi bir hizmet veya eyleminin, yürürlükteki mevzuata ve mahkeme kararlarına uygun olarak yapılıp yapılmadığını veya herhangi bir yürütsel veya yönetsel birim veya görevli tarafından veya onlar adına yapılan herhangi bir hizmet veya eylemi denetlemek, soruşturmak, yetkililere rapor sunmak veya yasada belirlenecek diğer görevleri yerine getirmek amacı ile, Cumhurbaşkanlığınca, Meclisin onayı ile, bir Yüksek Yönetim Denetçisi atanır.

(2) Yüksek Yönetim Denetçisinde aranan nitelikler, yetki ve görevleri Yasa ile düzenlenir.

Yüksek Yönetim Denetçisinin görevden alınma koşulları, bir Yüksek Mahkeme üyesine uygulanan koşullara denk tutulur.

(3) Yargı organları ile dış politikayı ve ülke savunmasını ilgilendiren konular Yüksek Yönetim Denetçisinin yetki alanı dışındadır.

 

Önerilen Madde

(1) Şikayet üzerine veya re’sen harekete geçerek, yönetimin herhangi bir işlem, ihmal veya eyleminin hukuka uygun ve yerinde olup olmadığını denetlemek, Cumhurbaşkanı’na, Cumhuriyet Meclisi’ne ve yasada belirtilen diğer makamlara rapor sunmak ve yasada belirlenecek diğer görevleri yerine getirmek amacıyla, Yüksek Adliye Kurulu’nun göstereceği üç aday arasından, Cumhuriyet Meclisi’nce altıncı fıkra uyarınca seçilecek bir kişi, Cumhurbaşkanı tarafından Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) olarak atanır.

(2) Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) dairesinin kuruluşu, Yüksek Yönetim Denetçisi’nin yetki ve görevleri ve Yüksek Yönetim Denetçisi olarak atanacak kişide aranan nitelikler yasayla belirlenir.

(3) Yüksek Yönetim Denetçisinin görev süresi altı yıldır. Bir kişi bir dönemden fazla Yüksek Yönetim Denetçiliği yapamaz.

(4) Yüksek Adliye Kurulu, Yüksek Yönetim Denetçisi olarak seçilip atanmak üzere başvuruda bulunan, yasada belirlenen nitelikleri taşıyan kişiler arasından seçeceği üç kişinin isimlerini Yüksek Yönetim Denetçisi adayı olarak Cumhuriyet Meclisi’ne sunar. Yüksek Adliye Kurulu, bu kişilerin Yüksek Yönetim Denetçisi adayı olarak belirlenmesinin gerekçelerini de Meclis’e bildirir.

(5) Cumhuriyet Meclisi’nde yapılacak oylama için partiler grup kararı alamazlar ve Meclis’te açık oylama yapılamaz.

(6) Cumhuriyet Meclisi’nde yapılacak ilk oylamada, Meclis üye tamsayısının 2/3’sinin oyunu alan aday Cumhurbaşkanı’nca, Yüksek Yönetim Denetçisi olarak atanır. İlk oylamada hiçbir aday bu çoğunluğa ulaşamazsa, ikinci oylamada Meclis toplantısına katılan milletvekillerinin 2/3’sinin oyunu alan aday; hiçbir aday bu çoğunluğa ulaşamazsa, üçüncü oylamada, Meclis toplantısına katılan milletvekillerinin salt çoğunluğunun oyunu alan aday Cumhurbaşkanı tarafından Yüksek Yönetim Denetçisi olarak atanır.

(7) Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, Yüksek Yönetim Denetçisi’ne emir ve talimat veremez, genelge gönderemez. Yüksek Yönetim Denetçisi’nin görevden alınma koşulları, bir Yüksek Mahkeme yargıcının görevden alınma koşullarına denk tutulur.

(8) Yargısal işlemler ile dış politikayı ve ülke savunmasını ilgilendiren konular Yüksek Yönetim Denetçisinin yetki alanı dışındadır. Yönetimin bu alanlar dışındaki işlem, ihmal ve davranışları ile yönetsel yargı kararlarının uygulanmasının denetlenmesi Yüksek Yönetim Denetçisi’nin yetki alanı dışında tutulamaz.

(9) Yüksek Yönetim Denetçisi’ne idari işlem, ihmal ve eylemlerin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla yapılan başvurular dava açma süresini durdurur.

(10) Yüksek Yönetim Denetçisi’nin tüm raporları Resmi Gazete’de yayınlanır, basın ve yayın yoluyla kamuya açıklanır. Bu raporlarda yapılan önerilerin gereklerinin yerine getirilmemesi durumunda, Yüksek Yönetim Denetçisi, ilgili kişi veya kişilerin konuyla ilgili dava açabilmesi için maddi ve hukuki yardım sağlama yetkisine sahiptir.

 

Değişiklik Önerisinin Gerekçesi  

1. Yüksek Yönetim Denetçisi, yönetimi denetlemekle görevli olduğundan, yürütmeden mümkün olduğunca bağımsız bir kişi olmalıdır. Günümüzde siyasi partiler sisteminde yaşanan gelişmeler sonucunda bu göreve getirilecek kişinin seçiminin tamamen yasama organına bırakılması durumunda yürütmenin tercihinin belirleyici olacağı bilinmektedir. Yürütmenin bu konudaki etkisini zayıflatmak amacıyla, Cumhuriyet Meclisi’nin bağımsızlığından en az kuşku duyulan makamlardan biri olan Yüksek Adliye Kurulu’nun belirleyeceği üç aday arasından seçim yapması önerilmektedir. Böylece Yüksek Yönetim denetçisi görevine getirilecek olan kişi, hem yargıdan, hem yasamadan, hem de Cumhurbaşkanı tarafından atanacağı için yürütmeden onay almış olacaktır.

2. Cumhuriyet Meclisi’nde yapılacak oylamada izlenecek usul ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Burada amaç, Yüksek Yönetim Denetçisi’nin, mümkün olduğu oranda yüksek bir oyla seçilmesi, dolayısıyla herhangi bir partinin tercihi sonucunda değil, oydaşmayla seçilmesinin sağlanmasıdır. Böyle bir seçim halkın Yüksek Yönetim Denetçisi’ne duyacağı güveni artıracaktır.

3. Beşinci fıkraya eklenen cümle ile yasa koyucunun, Yüksek Yönetim Denetçisi’nin yetki alanını Anayasa’da öngörülenden daha fazla sınırlamasının önüne geçmek amaçlanmıştır. (Mesela şu anda polis, yasayla, yüksek yönetim denetçisinin yetki alanı dışına çıkarılmıştır).

4. Yüksek Yönetim Denetçisi’ne idari işlem, ihmal ve eylemlerin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla yapılan başvuruların dava açma süresini durduracağı belirtilmiştir. Amaç, mahkemeye başvurmadan önce Yüksek Yönetim Denetçisi’ne başvurmayı tercih eden kişilerin bu başvurularının dava açma süresini kaçırmaları sonucunu doğurmasını engellemektir.

5. Yüksek Yönetim Denetçisi’nin tüm raporlarının basın ve yayın yoluyla kamuya açıklanacağı tartışmaya mahal bırakmayacak şekilde belirtilmiştir.

 

 

 

 

 

 

 

Bu haber toplam 899 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Haberler